به گزارش پایگاه خبری تحلیلی آوای لطیف :به قلم مدیر مسئول که در سال ۱۳۰۵ میزبان نخستین انجمن شهر ایران با ۲۰ عضو زن بود و در نخستین دوره شوراهای اسلامی پس از انقلاب (۱۳۷۷)، شاهد خلق پدیدهای به نام «فرنگیس عندلیب» شد که با کسب رتبه دوم انتخابات، نمادی از تحول در مدیریت شهری بود؛ اکنون، در ششمین دوره شورا، با پارلمانی کاملاً مردانه مواجه است.
این عقبگرد تاریخی در حالی رقم خورده که نامهایی چون فرنگیس عندلیب در دوره اول و فاطمه شیرزاد در دوره پنجم، توانایی بانوان را در تأثیرگذاری بر مدیریت شهری به اثبات رساندهاند.
با نزدیک شدن به انتخابات هفتم، پرسش اساسی این است: با وجود این پیشینه درخشان و ظرفیتهای موجود، کدام بانوان میتوانند از سد ساختارهای لیستمحور و موانع فرهنگی عبور کرده و بار دیگر به پارلمان شهری رشت راه یابند؟
۱. فرنگیس عندلیب؛ پدیده دوره اول
در نخستین دوره انتخابات شوراهای شهر (۱۳۷۷)، فرنگیس عندلیب با وجود ناشناخته بودن در فضای رسمی، موفق به کسب رتبه دوم شد و به عنوان یک پدیده شناخته گردید. چهرهای که بسیاری او را نماد رویکردی تازه در نهاد تازهتأسیس شوراها میدانستند. او که از نسل اول جوانان پس از انقلاب و دارای نگاهی شورایی بود، با انگیزهای قوی برای مشارکت در مدیریت شهری پا به عرصه گذاشت، هرچند بعدها اذعان داشت تصور اولیهاش از اختیارات شورا با واقعیت مطابقت نداشته است.
۲. عقبگرد آماری از دوره اول تا ششم
بررسی ادوار شورای شهر رشت نشان میدهد که از دوره اول با حضور اثرگذاری چون عندلیب، سیر نزولی حضور بانوان آغاز شده است:
دوره پنجم (۱۳۹۶–۱۴۰۰): از ۱۱ عضو اصلی، تنها فاطمه شیرزاد به عنوان عضو اصلی و فرانک پیشگر به عنوان عضو علیبدل حضور داشتند.
دوره ششم (۱۴۰۰–۱۴۰۵): ترکیب ۱۱ نفره شورا کاملاً مردانه شد و حتی بانوانی مانند مریم گیلانپور که در جایگاه شانزدهم (علیبدل) ایستاد، نتوانستند به جمع منتخبان راه یابند.
۳. سه مانع اصلی بر سر راه کاندیداهای زن
بر اساس بررسیهای میدانی، سه عامل کلیدی در کاهش شانس بانوان برای ورود به شورا نقش داشتهاند:
سیاستگذاری لیستمحور: تقریباً تمام لیستهای شاخص دوره ششم با ترکیبی عمدتاً مردانه بسته شدند و بانوان یا در لیست نبودند یا در رتبههای پایین جای گرفتند.
کاهش مشارکت عمومی: انتخابات دوره ششم با پایینترین میزان مشارکت مواجه بود که تأثیر مستقیمی بر شانس نامزدهای غیرمتکی به پایگاههای رأی سنتی گذاشت.
فقدان سازوکار حمایتی: برخلاف دوره اول که فضای تازهتأسیس شوراها امکان ظهور چهرههایی چون عندلیب را فراهم کرد، اکنون ساختار احزاب و لیستها، راه را برای بانوان تنگتر کرده است.
۴. چشمانداز دوره هفتم
تجربه دوره اول با حضور فرنگیس عندلیب ثابت کرد که مردم به توانمندی زنان رأی میدهند، مشروط بر اینکه نامزدها از حمایت ساختاری برخوردار باشند.
با توجه به فضای کنونی، اگر حداقل دو بانوی شاخص در لیستهای اصلی جریانات سیاسی قرار گیرند (نه در رتبههای پایین)، یا بانوانی به صورت مستقل وارد عرصه رقابت شوند، احتمال حضور حداقل یک یا دو زن در شورای هفتم وجود دارد. در غیر این صورت، ممکن است بار دیگر شاهد پارلمانی کاملاً مردانه باشیم. آنچه مسلم است، تکرار تجربههای گذشته بدون تغییر رویههای انتخاباتی، جز تداوم وضع موجود نتیجهای در پی نخواهد داشت.
