به گزارش پایگاه خبری تحلیلی آوای لطیف : به قلم مدیر مسئول، اظهارات اخیر علی محمدپور، معاون محیط زیست انسانی اداره کل محیط زیست گیلان، درباره انتقال مرکز دفن زباله به شهرستان رودبار، باعث نگرانی مردمان مظلوم رودبار شده است. این اظهارات نه‌تنها از منظر فنی و زیست‌محیطی قابل نقد است، بلکه پرسش‌های جدی درباره عدالت زیست‌محیطی و توزیع ناعادلانه هزینه‌های توسعه در استان گیلان مطرح می‌کند.
۱. تناقض آماری و ابهام در اطلاعات
محمدپور اشاره می‌کند که ۲۶ مکان دفن زباله در گیلان حدود ۱۰۰ هکتار وسعت دارند، اما سپس از دو مکان ۵۰ هکتاری در رودبار صحبت می‌کند که مجموعاً ۱۰۰ هکتار می‌شود. این تناقض آماری نشان می‌دهد اطلاعات ارائه‌شده از دقت کافی برخوردار نیست و نمی‌تواند مبنای تصمیم‌گیری‌های کلان استان قرار گیرد.
۲. تمرکز بر مکان‌یابی به‌جای مدیریت یکپارچه
بیشتر سخنان این مقام مسئول بر یافتن مکان جدید متمرکز است، در حالی که ریشه مشکل، نبود سیستم مدیریت یکپارچه پسماند، نبود کارخانه‌های پردازش، کمپوست و زباله‌سوز استاندارد است. تجربه ۲۶ سایت قبلی نشان می‌دهد که مشکل فراتر از مکان است. حتی بهترین مکان دفن هم اگر مدیریت نشود، به کانون آلودگی تبدیل خواهد شد.
۳. فرافکنی مسئولیت
محمدپور می‌گوید مجوز زیست‌محیطی صادر شده و «سایر موارد احداث مربوط به سایر نهادها و شهرداری‌هاست.» این جمله مسئولیت را از دوش محیط زیست برمی‌دارد، در حالی که محیط زیست باید نظارت مستمر بر اجرا و بهره‌برداری داشته باشد. صرف صدور مجوز کافی نیست؛ اگر سایت‌ها راه‌اندازی نشوند، مجوز چه ارزشی دارد؟
۴. تأکید دیرهنگام و کلیشه‌ای بر تفکیک از مبدا
او تفکیک زباله از مبدا را «بهترین راه» می‌داند، اما این حرف در پایان سخنان و به‌صورت کلیشه‌ای بیان شده است. اگر اینقدر مهم است، چرا برنامه عملیاتی، بودجه، آموزش عمومی و الزامات قانونی آن تشریح نمی‌شود؟ تفکیک از مبدا در گیلان سال‌هاست که مطرح می‌شود، اما عملاً پیشرفتی نداشته است.
۵. نادیده گرفتن راه‌حل‌های فنی
او به ماندگاری شیرابه تا ۳۰ سال اشاره می‌کند، اما هیچ راه‌حل فنی مانند سیستم‌های جمع‌آوری و تصفیه شیرابه، پوشش ژئوممبران، یا تولید انرژی از زباله را مطرح نمی‌کند. صرفاً گفتن «باید مسئولان راه‌اندازی کنند» بدون ارائه مکانیزم نظارتی و مالی، مشکل را حل نمی‌کند.
۶. چرا مردم رودبار باید تاوان بدهند؟ عدالت زیست‌محیطی
پرسش اصلی این است: چرا شهرستانی که خود درگیر مسائل متعدد توسعه‌ای است، باید بار سنگین پسماند کل استان را بر دوش بکشد؟ رودبار پیش‌تر نیز با چالش‌هایی مانند سدسازی، مهاجرت نیروهای سالم و محدودیت‌های توسعه مواجه بوده است. افزودن مرکز بزرگ دفن زباله به این منطقه می‌تواند:
به تخریب منابع طبیعی و کشاورزی منطقه منجر شود
ارزش زمین و کیفیت زندگی ساکنان را کاهش دهد
موج جدیدی از مهاجرت نیروهای سالم و جوان را ایجاد کند
به تعمیق محرومیت و حاشیه‌ای‌سازی شهرستان بیانجامد
این در حالی است که به گفته کارشناسان، رودبار به‌دلیل موقعیت جغرافیایی و ویژگی‌های اکولوژیک، از حساس‌ترین مناطق استان گیلان محسوب می‌شود.
۷. مدیرکل محیط زیست گیلان باید پاسخگوی سخنان معاون خود باشد
در ساختار اداری، معاونان به‌عنوان نمایندگان و مجریان سیاست‌های مدیرکل سخن می‌گویند. بنابراین اظهارات علی محمدپور، معاون محیط زیست انسانی، را نمی‌توان صرفاً یک «نظر شخصی» تلقی کرد؛ این سخنان موضع رسمی اداره کل محیط زیست گیلان است. پس مدیرکل این اداره کل باید صریحاً و شفاف پاسخ دهد:
آیا این اظهارات با هماهنگی و تأیید ایشان بیان شده است؟
چرا به‌جای تمرکز بر مدیریت یکپارچه پسماند، بار دیگر بحث انتقال مرکز دفن زباله به رودبار مطرح می‌شود؟
چه کسی مسئول پاسخگویی به نگرانی‌های مردمان رودبار است؟
اگر مجوز زیست‌محیطی صادر شده، چرا نظارت بر اجرا و بهره‌برداری آن به‌درستی انجام نمی‌شود؟
سکوت مدیرکل در برابر اظهارات معاونش، به معنای تأیید ضمنی آن است. اگر اداره کل محیط زیست گیلان واقعاً به عدالت زیست‌محیطی باور دارد، باید نه‌تنها از تصمیم‌گیری یک‌طرفه درباره سرنوشت رودبار پرهیز کند، بلکه با حضور در میان مردم، پاسخگوی ابهامات، تناقض‌ها و نگرانی های آنان باشد.
مردم رودبار حق دارند بدانند چه کسی مسئول این تصمیم‌هاست و چرا هزینه‌های پسماند کل استان باید بر دوش آنان گذاشته شود. پاسخگویی، اولین گام عدالت است؛ و مدیرکل محیط زیست گیلان نمی‌تواند از این مسئولیت شانه خالی کند.
اظهارات معاون محیط زیست انسانی گیلان، نه‌تنها از نظر فنی و آماری تناقض‌آمیز است، بلکه نشان‌دهنده نبود یک راهبرد جامع، عادلانه و پاسخگو در مدیریت پسماند استان است. تا زمانی که مدیرکل محیط زیست گیلان در برابر این اظهارات سکوت کند، این پرسش جدی باقی می‌ماند: آیا محیط زیست گیلان از مردم دفاع می‌کند یا از تصمیم‌هایی که بار آن‌ها را بر دوش محروم‌ترین مناطق استان می‌گذارد؟
